به عبادت­گاه زرتشتیان "آتشگاه" یا "آتشکده" می­گویند. این واژه در فارسی باستان نیامده است اما در فارسی میانه به صورت ātaxš-kadag یا kadag ī ātaxš آمده است. در دین زرتشتی، رفتن به آتشکده و نیایش در آن بسیارموردتأکید قرار گرفته است. زرتشتیان معتقدند آتشکده محلی است که دیوان راهی به درون آن ندارند و در نتیجه نیاش زرتشتیان در آن به درستی انجام خواهد پذیرفت و این امر خوشنودی امشاسپندان را به همراه خواهد داشت.[1]
در باور زرتشتیان معتقد، آتشکده دارای جایگاه ویژه­ای است. آنها نمازهای پنج‏گانه و اعمال مذهبی را در آنجا انجام می‏دهند. آنان همچنین بر این باورند که اگر کسی سه بار در روز به آتشکده برود و دعای آتش را بخواند صاحب ثروت و فضیلت می­گردد. البته توجه به آتشکده‏ها در مراسم و جشن‏های ویژه­ای همانند گاهنبار بیش­تر بوده است.[2]
در کنار آتشکده، محلی برای برگزاری جشن­های ملی و مذهبی همچون مهرگان، سده و نوروز بوده است. زرتشتیان به خصوص در چهار روز از ماه – سوم، نهم، هفدهم و بیستم – بیشتر به آتشکده می­روند.[3] آتشکده علاوه بر آن که محلی برای پرستش بوده، کارکردهای دیگری نیز داشته است. آتشکده­ها گاهی نقش محلی برای قضاوت را هم داشته­اند و از آنجا که زرتشتیان، ایزد مهر را مسئول رسیدگی به اعمال آدمی می­دانند به آتشکده­ها دار یا دَر مهر نیز می­گویند. در گذشته طبابت هم در آتشکده انجام می­گرفت. آتشکده­ها به نوعی مدارس علمیه نیز بودند و دروس دینی در آنها تدریس می­شده است. علاوه بر تمامی این­ها آتشکده­ها محل نگهداری غنائم و هدایا وبیت­المال و موقوفات بوده است.[4]
[1]مزداپور، کتایون ، شایست ناشایست، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1396 چاپ اول 112
[2]کریستین سن. آرتور،ایران در زمان ساسانیان، رشید یاسمی، تهران، صدای معاصر،1317،اول، صفحه 109
[3]مولتون.جیمز هوپ، گنجینه مغان، تیمور قادری، تهران، امیرکبیر، 1384، صفحه 184
[4]اوشیدری جهانگیر نور، آتش و آتشکده در آئین زرتشت، تهران، اوشیدری، 1379 صفحه 11و 12
برگرفته از http://www.pajoohe.com
به پرستشگاه زردشتیان که در آن، آتش در جای خاصّی از آن قرار دارد و مهم‏ترین آیینهای دینی آنان در آن جا و در برابر آتش انجام می‏گیرد، آتشکده گفته می‏شود. [۱]و از آتشکده در باب‏های صلات ، وقف و قضاء به مناسبت سخن گفته شده است.
۱. ↑ دائرة المعارف بزرگ اسلامی ج۱، ص۹۷.
برگرفته ازhttp://www.wikifeqh.ir/
آتَشکَده به گونه‌ای از نیایشگاه‌های زرتشتیان گفته می‌شود که آتش در جای خاصی از آن قرار دارد و مهمترین نیایشهای دینی در آن و در برابر آتش انجام می‌گیرد
برگذفته از http://fa.winelib.com
بنا بر نظر احمد تفضلی اطلاعات ما در مورد آتشکده‌ها عموما از دوره ساسانی و اسلامی است. شکل و بنای آتشکده‌ها در همه جا یکسان بوده. معمولاً ً هر آتشکده هشت درگاه و چند اتاق هشت گوشه داشته و آتشدان در وسط بنا واقع بوده و پیوسته آتش مقدس در آن می‌سوخته. اما با گذر زمان و به تدریج در دین زرتشت مقرر می‌شود که آفتاب بر آتش نتابد. بنابراین آتش را در فضای باز نگهداری نکرده و اتاقی در وسط بنا ساختند که آتشدان در آن قرار داشت. تعداد آتشکده‌ها بسیار بود و تأسیس آن‌ها به زمان خیلی پیش از ظهور زرتشت، یعنی زمان پیشدادیان (هوشنگ و جمشید) می‌رسید. ولی در عهد ساسانیان سه آتشکدهٔ مشهور:

* آتشکده آذر گشسب یا آذر جشنس واقع در تکاب
* آتشکده آذربرزین‌مهر در سبزوار خراسان رضوی
* آتشکده آذر فرنبغ(یا آتشکده کاریان) در روستای کاریان از توابع جویم لارستان

به نام سه طبقهٔ اصلی اجتماعی در آن دوران یعنی طبقهٔ ارتشتاران و نظامیان، طبقهٔ کشاورزان و پیشه وران و طبقهٔ موبدان و روحانیان که با سه رنگ سرخ و سبز و سپید یا همان سه رنگ پرچم ایران مشخص می‌شده‌اند، اهمیت می‌یابد. به زعم احمد تفضلی آتشکده‌ها بنا بر اهمیت نوع آتشی که در آن است، به سه دسته تقسیم می‌شوند: آتشِ بَهْرام، آدُران و دادگاه.
آتشکده: مرکب است از آتش + کده. جزء اخیر نیز مرکب است از کد+ ه نسبت است. کد از ریشهٔ کَتَه اوستایی و آن نیز از مصدر کَن به معنی کندن مشتق شده‌است. زرتشتیان معبد و آتشکده را «در ِمهر» هم می‌گفته‌اند که یادآور سنت‌های پیش تاریخی در ایران و آیین مهر یا میتراییسم نیز هست.
آتشکده به معنی خانۀ آتش و آتشخانه اصطلاحا" بر محلی اطلاق میشود که زردشتیان آتش مقدس را در آن نگهداری میکردند . در اوستا واژه ایکه دقیقا" بجای آتشکده بکار برده شده باشد دیده نمیشود ، اما در پهلوی ، آتش مطلقا بمعنی آتشکده آمده است . زردشتیان ایران و هند آتشکده را آذربان و در مهر گویند
در بینش اشوزرتشت خداوند را باید در روشنایی جستجو کرد پس هر زرتشتی به هنگام نیایش رو به سوی روشنایی می کند، هرگونه روشنایی درنماز تفاوتی ندارد . نور خورشید ، ماه ، چراغ که یکی از آنها نیز می تواند روشنایی آتش باشد . از سوی دیگر ایرانیان باستان ، آتش را نماد موجودیت خود یا نمادی از هویت ملی خودیا اجاق می دانستند و به آن افتخار می کردند زیرا آتش از بین برندة ناپاکی ها و روشن کنندة تاریکی ها است ، گرما و انرژی آتش چرخ های صنعت و پیشرفت را به چرخش می آورد و آتش درونی انسان اندیشه او را به خـردِ بی پایان اهورایی پیوند میدهد ، پس زرتشتیان به پیروی از نیاکان خود همچنان آتش را در آتشکده ها پرستاری می کنند تا یادآور پویایی روشنایی در هستی باشد .زرتشتیان آتشکده ها را درِمهر یعنی راه ورود مهربانی ها می دانند ومحلی است برای پیمان بستن دو دلداده چون پاک وبی آلایش می دانند.